شخصی علی پاپی دورود

هامون سترون ؛ شعري از استاد احمد باراني

استاد احمد باراني دانشجوي دكتري ادبيات فارسي و دبير دبيرستان دهخدا شهرستان دورود است. موضوع تز دكتراي ايشان بررسي گويش لري است. شعر هامون سترون را از وبلاگ ايشان برگرفته ايم:
هنگام خزان است و شب تيره‌ي بهمن
دل در هوس روشني و گردش گلشـن
افسوس خزان كرده دراين ناحيه مسكن
در زابل هستي ، ز پي مـــرگ تهمتن
                                    كارم شده شيون ؛ هامون سترون
ديري است نگاهم سوي زابل نگران است
هامون بهاري همه جا خــوار خزان است
نيلـــــوفر آبي به دل خاك نهان است
ضحاك ستم در دل اين دشت دوان است
                                        آماده‌ي كشتن ؛ هامون ستــرون
گفتــــــــند هزاره به هزاره تو بزايي
زنگ از رخ غم‌ديده‌ي ايران ، بزدايـــي
فرياد كــــــــني بر ستم و ظلم نپايي
اي آرزوي مردم ايران تو كجـــــــايي
                                          اي رفته ز ميهن ؛ هامون ستـرون
گفتـند كه خورشيد جهان‌تاب ، تويي تو
سرمايه‌ي هر چشــمه و هر آب ، تويي تو
در ديده‌ي خون‌بار جهان ، خواب ، تويي تو
مواج و خروشــــنده و بي‌تاب ، تويي تو
                                             اي چشمه‌ي روشن ؛ هامون ستـــــرون
گفتـــــند كه نيلوفر تو ، مادر داد است
گفتــــند كه هوشيدر ماه ، از تو بزادست
اينك رخ تو ، پايگه غصــــــه و ياد است
آن دشت پر از عشق ، كنون خانه‌ي باد است
                                                اي سور تو شيون ؛ هامون ستــــــرون
كو مژده‌ي پيروزي بهـــــــرام ظفرمند ؟
كو دست فريدون كه به ضحـــاك نهد بند ؟
كو موج خروشان سراسيمه‌ي چون قنـــد ؟
گرشاسپ ، كجا تخــــــم عدالت بپراكند ؟
                                              كو گرد تهمتن ؟ هامون ستــــــــرون
نيــزار تو ، ديگر به نظر ، رشك جنان نيست
آن بره‌ي ايزد به كنــــــار تو دوان نيست
دوشيزه‌ي بكري به كـــران تو ، چمان نيست
نيلـــــــــوفر آبي تو در آب عيان نيست
                                             خشكيــــــده به دامن ؛ هامون سترون
ديگر گز تو ، تيـــــر به چشم جهلا نيست
ياريگـــــــــر روز بد و رنج عقلا نيست
اميد رهايي ، ز كف شيــــــــر بلا نيست
سيمرغ ، دگر در غـــــم تنهايي ما نيست
                                              اي كشته‌ي بي تن ؛ هامـــــون سترون
چشمم به ره داد فــــــريدون ، كه بيايد
زنجير ، ز پاي همه شيران ، بگشــــــايد
ضحاك ستم را به خوشـــــي ، بند نمايد
در كوه دماونـــــــــد و برآن هيچ نپايد
                                             چون گرد تهمتن ؛ هامــــــون سترون
افسوس ، فريدون شده ترســـان و گريزان
ديوان سپيـــــــــد و سيه ظلم ، فراوان
آشفته ز توران بلا ، مهد دليـــــــــران
دل‌هاي همه غم‌زدگان ، ســــوي تو پويان
                                            آماده‌ي مردن ؛ هامــــــــون سترون
هر شب، به اميـــــد رخ فرداي تو تا كي ؟
غم‌ديده و دل‌بسته و شيــــداي تو تا كي ؟
بيهوده بسوزم به تمنـــــــاي تو تا كي ؟
تا كي به خيـــــــــال رخ زيباي تو تا كي
                                            اين ديده به روزن ؟ هامـــــون سترون
خامش منشين ، از همه ســـو، جوش بر آور
پر كن همـــــــه عالم ز صفاي در و گوهر
نيلــــــــــوفر رنگين ز دل خويش بر‌آور
هوشيــــــــدرمه‌چهــــره‌ي آزاده بپرور
                                              كن هديه به ميهن ؛ هامــــــون ستـــرون
امواج تو اينك ، ز ســــــرشك من و ما زاد
رفت آن همه زيبايي و اميــــــــد تو بر باد
آن قرعه‌ي نابـــــــــودي ، بر نام تو افتاد
زد بوسه ، لب مرگ، بر آن چهــــره‌ي ناشاد
                                                   در شادي دشمن ؛ هامــــــون ستـــــــرون
اندوه تو ، شــــــــادي ز دل آدميان ، برد
اميد رهايي به دل اهل جهــــــــان ، مرد
اشكم چو يخ اندر دل غمگين من افســـــرد
چشمان من از لحظه‌ي ديدار تو پژمـــــــرد
                                                  چون لاله به گلخن ؛ هامــــــــون ستـــرون
اميد من افسوس ، همه خواب و خيــــال است
آزادي اين ملت غم‌ديده ، محـــــــا ل است
از بار ستم ، قامت اين قـــــــوم ، هلال است
آن قامت چون ســرو كنون گشته چو دال است
                                                  از سردي بهمن ؛ هامـــــــــون ستــــرون
افسوس ، از آن آب گهر‌زاي تو ، افســـــــوس
افسوس ، از آن چهره‌ي زيباي تو ، افســـــوس
افسوس ، زنيلوفر بوياي تو ، افســــــــــوس
افسوس ، ز دوشيزه‌ي نازاي تو ، افســـــــوس
                                                     هامون ستـــــــرون ؛ هامون ستــــرون

ادبيات شفاهي قوم لر ، كتاب سال لرستان شناسي

کتاب خوانان حوزه‌ی لرستان‌شناسی سال‌هاست با نام عسکری‌عالم آشنا هستند. كتاب ادبيات شفاهي قوم لر در 857 صفحه، در سال 1388 به زیور طبع آراسته شده است، شامل حکایات، ضرب‌المثل‌ها، بازی‌ها، باورها، آداب و رسوم و … مردم استان‌های کرمانشاه، ایلام و لرستان است و در آن نیم نگاهی هم به فرهنگ لرهای همدان، خوزستان و چهارمحال و بختیاری هم شده است. این مجموعه بیانی شیرین و گزینشی هنرمندانه دارد و بسیار مناسب برای اجراهای رادیویی، استفاده در داستان‌ها و فیلم نامه ها و از این قبیل است.

اگر بخواهیم از میان زحمت‌کشان عرصه‌ی کتاب و مطالعات فرهنگ مردم لر (مخصوصا در حوزه لرهای فیلی) به فعالترین‌ها اشاره کنیم، بی‌شک ناچار خواهیم بود از استاد “علی‌مردان عسکری‌عالم” یاد کنیم.

هرچند کتاب خوانان حوزه‌ی لرستان‌شناسی سال‌هاست با نام عسکری‌عالم آشنا هستند، در سال‌های اخیر این نام بیش از پیش با «ادبیات شفاهی» قرین شده است. ایشان ابتدا یادداشت‌های ارزشمند خود را در حوزه‌ی فرهنگ عامه و فولکلور لرستان در پنج جلد تحت عنوان «فرهنگ عامه لرستان» به همت انتشارات افلاک روانه کتابخانه علاقه‌مندان کردند.

به تازگی انتشارات «آرون» این مجموعه را تحت عنوان «ادبیات شفاهی قوم لُر» منتشر کرده است، که به گونه‌ای شامل بخش‌هایی از آثار قبلی و برخی ویرایش‌ها و افزایش‌هاست.

این اثر در 857 صفحه، در سال 1388 به زیور طبع درآمده است، شامل حکایات، ضرب المثل‌ها، بازی‌ها، باورها، آداب و رسوم و.. مردم استان‌های کرمانشاه، ایلام و لرستان است و در آن نیم نگاهی هم به فرهنگ لرهای همدان، خوزستان و چهارمحال و بختیاری هم شده است.

عسکری عالم که کار خود بر فرهنگ شفاهی قوم لر را در جلد یکم مجموعه «فرهنگ عامه لرستان» از زادگاه خویش الشتر آغاز کرده بود، سپس حوزه مطالعات خود را فراتر از استان فعلی لرستان به گستره «لرستان فیلی» تعمیم داده است، به نظر می‌رسد نگارنده قصد دارد به تدریج کار کاملی مشتمل بر فرهنگ شفاهی تمام مناطق لرنشین پیگیری نمایند.

همانطور که در دو حکایت منتخب زیر ملاحظه می‌کنید، این مجموعه بیانی شیرین و گزینشی هنرمندانه دارد و بسیار مناسب برای اجراهای رادیویی، استفاده در داستان‌ها و فیلم نامه ها و از این قبیل است.

دو فراز برگرفته از کتاب «ادبیات شفاهی قوم لُر»

بن برّ

در باور مردم الیشتر، به ویژه گله‌داران، از نام بردن از چاقو به طور مستقیم شگون ندارد. به همین خاطر به طور قراردادی در بین خود چاقو را «بن‌برّ» یعنی وسیلهای که با آن بند و ریسمان را پاره می‌کنند می‌گویند. چاقو را حتی در منظر دید آدم‌ها قرار نمی‌دهند. چاقوها و وسایل برنده را در مکانی دور از چشم پنهان می‌کنند و به هنگام ضرورت فقط با خواندن «بسم الله» آنها را برمی‌دارند و پس از چند بار فوت کردن و بسم الله گفتن از آنها استفاده می‌کنند. چوپانان، چاقو را در جلد نمدی مخفی می‌کنند و با خود به کوه می‌برند و هیچ گاه به صورت غیر ضروری از چاقو استفاده نمی‌کنند. (صفحه 55)

ئور

ئور؛ به معنی ابر است. به باور عام جنس ابر از موادی همچون پنبه است. هرگاه خشک و خالی از اب باشد، سفید رنگ است و اگر تیره و کدر باشد، پر آب باران است. وظیفه ابر بارش باران است که به اذن خداوند انجام می‌گیرد. جهت حرکت ابر در میان مردم این دیار وقوع باران و یا بند آمدن باران را نشان می‌دهد. آنها می‌گویند:

ئور بار کردیهی وری بختیاری

دُم گا بگر بچوه گایاری

ئور بارکردیهی وری کردسو

دُم گاه بگر بکی گاوسو

- ابر اگر رو به بختیاری حرکت کرد «از غرب به شرق» دُم گاو را بگیر و برو زمین را شخم بزن

- ابر اگر رو به کردستان حرکت کرد «از شرق به غرب» دُم گاو را بگیر و داخل گاوستان کن (صفحه 5)

مطالب مرتبط:

:: حمایت مسؤولان از کتاب سال لرستان در حد پنجاه هزار تومان است

:: عیسی قایدرحمتی: به پاس زحمات خستگی ناپذیر استاد عسکری عالم

شهرستان دورود شهرستانی است در شرق استان لرستان و مرکز آن شهر دورود است. مساحت شهرستان دورود ۱۳۲۶ کیلومتر مربع است که ۷/۴٪ خاک لرستان را شامل می‌شود. این شهرستان از شمال به شهرستان بروجرد و شهرستان سربند، از شرق به شهرستان ازنا، از جنوب به شهرستان الیگودرز و از غرب به شهرستان خرم آباد محدود است. آب و هوای معتدل کوهستانی دارد ومتوسط بارش سالانه آن ۶۷۰ میلی متر است. شهرستان دورود بر خلاف دیگر شهرستانهای استان لرستان از قدمت تاریخی بسیار کمی برخوردار است . قدمت تاریخی این شهر به حدود 130 سال می‌رسد. بدلیل موقعیت جغرافیایی شهر دورود می‌توانیم این شهر را جدا کننده دو تیره بختیاری و لرستانی نامید. قسمت جنوبی و جنوب شرقی رودخانه‌های مذکور بختیاری و قسمتهای شمالی و شمالغربی رود خانه لرستانی هستند. این شهرستان تا سال ۱۳۶۸ بخشی از شهرستانهای بروجرد و الیگودرز بود قسمت سیلاخور جزو بروجرد و قسمت مرکزی و شرقی جزو الیگودرز . مردمانش با لهجه‌های مختلفی صحبت می‌کنند که مهم ترین آنها زبان بختیاری، لری و گویش سیلاخوری یا دهاتینی است.

شهرستان دورود در دامنه رشته کوه زاگرس و در نزدیکی اشترانکوه قرار گرفته است. دو سر شاخه رود دز یکی از شمال و یکی از شرق در دورود به هم می‌پیوندند و با نام رود سزار سرچشمه اصلی رود دز می‌شوند.

[ویرایش] بخش ها و دهستانها

شهرستان دورود شامل دو بخش مرکزی و سیلاخور است و ۱۴۶ روستای دارای سکنه دارد. جمعیت این شهرستان در سال ۱۳۸۴ بالغ بر 150هزار نفر گزارش شده است. مرکز آن شهر دورود است و چالانچولان شهر دیگر آن است.

[ویرایش] جاذبه‌های طبیعی شهرستان دورود

دورود جاذبه‌های طبیعی و گردشگری فراوانی از قبیل کوه، جنگل، رودخانه، دریاچه، دشت، آبشار، سراب، دره و حیات وحش دست نخورده دارد. برخی از گردشگاههای طبیعی شهرستان دورود عبارت‌اند از:

۱- دریاچه گهر:دریاچه گَهَر یکی از مرتفع ترین دریاچه‌های ایران است. این دریاچه در ۳۵ کیلومتری جنوب شرقی شهر دورود(بین دورود و زز و ماهرو الیگودرز) قرار گرفته است. . گهر بزرگ با مساحت یکصد هکتار و عمق دریاچه بین ۲ تا ۲۸ متر و پهنای آن بین ۴۰۰ تا ۸۰۰ متر و درازای آن ۱۵۰۰ متر است. در ماه‌های سرد سال، سطح دریاچه یخ می‌زند. همه ساله گردشگرهای زیادی را از سراسر ایران به خود جذب می‌کند.پس از عبور از گهر بزرگ و ورود به بخش زز و ماهرو الیگودرز با کمی پیاده روی به گهر کوچک می رسیم

۲- اشترانکوه: اشترانکوه که به آلپ ایران نیز معروف است. این نام تنها به خاطر بلند بودن آن رویش گذاشته نشده است بلکه به دلیل شیب تند کوههایش و دره‌های جوان و v شکل و یخچالهای طبیعی است. ارتفاع بلندترین قله آن سن بران ۴۱۵۰ متر است. اشترانکوه از مراکز کوهنوردی حرفه‌ای در ایران است و سالیانه از سراسر کشور کوهنوردان زیادی به این منطقه می‌آیند.

۳- دره اسپر: منطقه زیبای دره اسپر که آبشار زیبایی نیز در آن وجود دارد.

۴- آبشار بیشه(پوران): در جنوب شهرستان دورود در فاصله ۳۵ کیلومتری آن قرار دارد. این آبشار یکی از بهترین جاذبه‌های استان لرستان است که سالیانه افراد زیادی برای تعطیلات به ویژه از خوزستان به آنجا می‌روند. علاوه بر آبشار مذکور، منطقه بیشه تفریحگاه‌های طبیعی دیگری نیز دارد.

۵- آبشار تله زنگ: این آبشار با بلندای ۱۰۰ متر و پهنای ۴۰ متر در بین ده آبشار عریض دنیا قرار دارد^{[نیازمند منبع]}.

۶- دره نی گاه: دره‌ای است در منطقه حفاظت شده اشتراکوه با طبیعتی بکر قرار دارد . مسیر دستیابی به این دره بکراز طریق مسیر امامزاده پیر عبدالله است که حدود 12 ساعت پیاده روی دارد.

۷- کوه پریز.

۸- کوه قارون. 9-زیارتگاه شاه پیروالی

اين آبشار يكي از زيباترين آبشارهاي كشور است در ايستگاه راه آهن بيشه در شهرستان دورود واقع شده است آب و هواي مناسب وسرسبزي اطراف آبشار وچشم انداز كوههاي اطراف ساليانه پذيراي مهمانان ومسافران زيادي از مناطق مختلف كشور شده واين منطقه ديدني را به عنوان يكي از مناطق توريستي وگردشگري استان تبديل نموده است. فاصله اين آبشار تا شهرستان دورود كه يكي از مسيرهاي ارتباطي آن است 35 كيلومتر مي باشد. ارتفاع آبشار ۴۸ متر تا نقطه برخورد با زمين و ۱۰متر نيز از آنجا تا وصل شدن به رودخانه سزار مي باشد . از شهرستان دورود به طرف ابشار مناطق ديدني در كنار رودخانه سزار وجود دارد كه مي توان به آبشار هاي فصلي و دائمي ،آبشارهاي يخي در زمستان و در ختان متنوع نام برد. فاصله آن تا خرم آباد از طريق جاده 64 كيلومتر –عرض تاج آبشار 20 متر مي باشد . آبشار بيشه يکي از زيباترين آبشارهاي کشور است که در بخش پاپي لرستان و در ايستگاه راه آهن بيشه واقع است .آبشار در مسير راه آهن تهران – خوزستان واقع شده و ساليانه پذيراي مسافران زيادي از نقاط مختلف کشور به ويژه استان خوزستان مي باشد . فاصله اين آبشار تا شهرستان دورود که يکي از مسيرهاي ارتباطي آن است 30 کيلومتر است. امکان برقراري ارتباط در اين مسير از طريق راه آهن و جاده خرم آباد سپيد دشت ميسر است . ارتفاع آبشار بيشه 48 متر تا نقطه برخورد با زمين و 10 متر نيز از آنجا تا وصل شدن به رودخانه سزار است

در دامنه اشترانكوه، درياچه هاي د

ائمي و شيرين گهر بالا و گهر پايين گسترده شده اند. اين درياچه از ذوب برف هاي اشترانكوه و انباشت آب آن در پشت سد طبیعی ايجاد شده است. فراواني نسبي آب هاي ورودي به اين درياچه باعث مي شود سرريز آب آن به درياچه پاييني (بزرگ) بريزد. این دریاچه همانند آبگیر بزرگی است که از چشمه ها وآبشارها و سرابها سیراب و در تابستان و زمستان راکد می ماند وبیشتر سطح دریاچه زمستان کاملا یخ می بندد و چشم انداز زیبا و خاصی را به گهر میبخشد. دریاچه گهر در مرکز منطقه حفاظت شده اشترانکوه در بخش انتهایی تنگ تاپله قرار گرفته است. تنگ تاپله دره ای است در جهت شمال شرقی(جنوب شرقی) که اطراف آن را کوههای اشترانکوه فراگرفته است. زيبايي خيره كننده و چشم اندازهاي بديع درياچه سبب شده هر ساله با وجود سختي راه، انبوهي از مردم لرستان، استانهاي اطراف و ديگر نقاط كشور، با پاي پياده يا سواره به ديدن درياچه و زيبايي هاي آن بروند و چند روزي از اوقات فراغت خود را در آنجا سپري كنند. این دریاچه در نزد کشورهای خارجی بنام دریاچه ایران مشهور است .

تشکیل دریاچه گهر (زمین لغزه کهن اشترانکوه) :

دریاچه گهر (29 کیلومتری جنوب خاور دورود) به احتمال زیاد در اثر وقوع یک زمین‌لرزه به بزرگای زیاد بوجود آمده است. درواقع، این دریاچه به واسطه بسته شدن دره توسط یک سنگ ریزش عظیم تشکیل گردیده است. دریاچه کوهستانی گهر که بر روی گسل اصلی امروزی زاگرس (بخش دورود) قرار دارد، بر پهنه رومرکزی زمین‌لرزه فاجعه بار دره سیلاخور در تاریخ 3/11/1287 هـ.ش با بزرگای 4/7=Ms منطبق است. بنابراین این دریاچه احتمالاً در اثر جنبش گسل دورود و رویداد یک زمین لغزش-سنگ ریزش تشکیل گردیده است.

مشخصات دریاچه ها :

دریاچه گهر بزرگ ( کله گهر ): در منطقه حفاظت شده اشترانکوه و در ارتفاع 2400 متری از سطح دریا قرار گرفته است. حداکثر عمق دریاچه به 28 متر و مساحت سطح آبی آن به حدود 100 هکتار می رسد. طول درياچه اصلي گهر را1500 متر و عرض متوسط آن را بین 500 تا 800 متر برآورد كرده اند.

ریاچه گهر کوچک ( کره گهر ): ارتفاع آن از سطح دریا 2450 متر می باشد و مساحت تقریبی آن حدود 7 هکتار است. طول آن 500 متر و عرض آن حدود 150 متر است. حداکثر عمق آن نیز در حدود 4 متر می باشد.

راه دسترسی به دریاچه :راهای ارتباطی به دریاچه تماما مالرو و بعضا پیاده رو است. براي رسيدن به منطقه زيباي اشترانكوه از تهران مي‌توان به دو طريق اقدام كرد. اول: با قطار دورود. دوم: از طريق اتوبوس‌هاي دورود. دسترسی به دریاچه نیز از دورود به دو طریق امکانپذیر می باشد :

1- مسیر کوهنوردان : از دورود به طرف اليگودرز از كيلومتر 20 به روستاي دربند مي‌رسيم كه داراي درختان و بيشه‌هاي انبوهي است. ادامه راه ما را به طرف ايستگاه دربند مي‌رساند كه پس از گذشتن از روي ريل راه‌آهن و عبور از پل رودخانه در نهايت به روستاي تيون مي‌رسيم (جاده آسفالت است). پس از پر كردن قمقمه‌ها از آب چشمه، راه صعود از كنار روستا و از مسيري پاكوپ ادامه يافته، كم‌‌كم ارتفاع مي‌گيريم و سپس مسير ما به سمت جنوب ادامه پيدا مي‌كند. بعد از دو و نيم ساعت پياده‌روي به كنار جويباري مي‌رسيم كه ادامه راه ما را به پناهگاه اول مي‌رساند.چشمه گل‌گل سيرابمان مي‌كند، سپس با طي دو ساعت به چال كبود و پناهگاه دوم مي‌رسيم كه محل مناسبي براي شب ماندن است. در اين محل رو به جنوب كه مي‌ايستيم (خلاف مسير بالا آمده) سمت راست قله گل‌گل 4050 متر و سمت چپ قله سن‌بران 4150 متر و در روبرو يك هفتي مشاهده مي‌شود كه يخچال آن تا كف ميدان ادامه دارد و ديده مي‌شود. سمت چپ آن قله لايو قرار دارد. قله سن‌بران از يخچال سمت چپ با طي زمان حدود سه ساعت و قله گل‌گل نيز با قدري زمان كمتر صعود مي‌شود و بهترين مسير رسيدن به درياچه است كه با صعود قله گل‌گل به سمت قله لايو سرازير شده (شرق)، نيم ساعتي بعد به محلي V شكل مي‌رسيم كه سمت راست ما درياچه قرار دارد.دهليزي با شيبي تند و گاهاً يخ زده كه با توجه به سنگي بودن اطراف آن كوچكترين اشتباه در انتخاب مسير امكان بروز مشكل و يا حادثه را به دنبال دارد. بعد از اين قسمت به مسير شن اسكي مي‌رسيم كه بايد كاملاً با احتياط و حتماً نفرات پشت سر هم حركت كنند (ريزش سنگ). در بهار تا اواخر تابستان مسير داراي يخچال با شيب تند است كه همراه داشتن كلنگ و يخ شكن و طناب لازم است. زمان رسيدن به درياچه از نقطه V شكل، چهار ساعت است. در نزديكي درياچه آبشاري زيبا پذيراي ماست كه خستگي راه را از تن زدوده و از كنار آن مي‌توان به درختان زيباي بيدكنار درياچه رسيد كه نويد رسيدن به نگين زاگرس را مي‌دهد. بهترين فصل صعود، اواخر خرداد به بعد است كه البته بستگي به بارش نيز دارد. براي تماشاي لاله‌هاي واژگون(گل اشك) بايد اواخر ارديبهشت به منطقه رفت2- مسیر عمومی : راه اصلی آن از شهرستان درود با خودرو به گردنه دوش دراز – قریه درب آستانه (امام زاده شاه پیروانی) و دو راهی سراوند وچشمه تلمه زار است. بعد از جاده ماشین رو گردشگران پیاده باید به چشم دره- چشمه تلمه زار- گردنه گله چیره- بنار نر میون -گردنه پنبه کار دره نگار و سفید آب- بناره گهر به دریاچه دیدنی گهر میرسند. حرکت از محلی به نام سرچشمه (در حومه شهر دورود به فاصله حدود 20 کیلومتر) با ارتفاع 2365 متر از سطح دریا آغاز می شود. در مسیر رفتن از سرچشمه به دریاچه گهر باید مسافتی 18 کیلومتری را با فراز و نشیبی بسیار پیمود و از کنار دره نگار(نی گاه) و بالای گردنه پنبه کار بگذریم و جالب است که در نهایت به دریاچه می رسیم که ارتفاع آن از سطح دریا 2360 متر است یعنی تقریباً به اندازه ارتفاع مبدأ. مرتفع ترین نقطه مسیر، بالای گردنه پنبه کار با ارتفاع 2550 متر و پایین ترین نقطه چشمه پنبه کار در پایین گردنه با ارتفاع 1950 متر می باشد. دریاچه در دامنه جنوبی اشترانکوه و قله سن بران قرار دارد. دریاچه دیگری در بالادست این دریاچه قرار دارد که به دریاچه بالا یا دریاچه کوچک یا دریاچه دوم موسوم است که در حال از بین رفتن است و برای رسیدن به آن باید حدود 2 ساعت پیاده روی کرد.

امکانات اطراف دریاچه :دریاچه دارای کمپ استقرار محیطبان جهت حفظ گونه های زیست محیطی منطقه و صدور پروانه یک روزه ماهیگیری می باشد. همچنین نیروی انتظامی نیز در منطقه حضور دارد. جدیدأ شهرداری شروع به ساخت سکوهایی برای استقرار گردشکران نموده است که مورد انتقاد برخی از مسئولین محیط زیست قرار گرفته است. همچنین چند سرویس بهداشتی نیز در منطقه احداث شده است.پوشش گیاهی منطقه :68 گونه انحصاري گياهي در منطقه حفاظت شده اشترانكوه در استان لرستان وجود دارد. در جريان اجراي طرح شناسايي و برررسي تنوع زيستي و عرصه‌هاي طبيعي مناطق حفاظت شده استان لرستان، كارشناسان، بيش از 600 گونه گياهي در منطقه حفاظت شده اشترانكوه شناسايي كردند. در حدود 53 گونه درخت و درختچه نيز در اين منطقه حفاظت شده شناسايي شده‌اند كه برخي از آنها از خواص دارويي و طبي نیز برخوردارند. پوشش گیاهی آن بیشتر ازگونه های زرشک، شیرخشت، سیب وحشی، گردو، بید، دافته، شنگ، ارژن، انجیر، گون، گز، بادام وحشی و در قسمت بالا دست دریاچه بزرگ و دریاچه کوچک درختهای اورس، ارجن و بید پراکنده است

جانوران منطقه :

حوضه استحفاظي و حفاظت شده شهرستان‌هاي دورود، ازنا و اليگودرز استان لرستان (اشترانكوه) شامل 98 هزار و 250 هكتار وسعت می باشد. اشترانكوه‌ يكي‌ از مناطق‌ منحصر به‌ فرد استان‌ لرستان‌ است‌ كه‌ به‌ لحاظ‌ برخورداري‌ از شرايط‌ ويژه‌ اكولوژيكي‌ و توپوگرافي‌ زيستگاه‌ مناسب‌ و مستعدي‌ براي‌ رشد و تكثير وحوش‌ به‌ويژه‌ پستانداران‌ بزرگ‌ است‌ و به‌ همين‌ دليل‌ از ديرباز به‌ عنوان‌ يك‌ شكارگاه‌ ممتاز، مورد توجه‌ عشاير و اعيان‌ و اشراف‌ بوده‌ است.اين‌ امر موجب‌ شد تا رشته‌ كوه‌ اشترانكوه‌ و دره‌ ني‌گاه‌ با نام‌ قرق‌ اختصاصي‌ تيان‌ (تيون) در سال‌ 1340 به‌ عنوان‌ منطقه‌ شكار ممنوع‌ و در سال‌ 1349 با افزودن‌ ارتفاعات‌ متعدد ديگر، (از جمله‌ سفيدكوه‌ بزرگ‌ و كوچك) به‌ محدوده‌ آن، منطقه‌ قرق‌ تيان‌ با عنوان‌ منطقه‌ حفاظت‌شده‌ اشترانكوه‌ شناخته‌ شود. وجه‌ تسميه‌ اين‌ نام‌ وجود نيم‌ دايره‌ چال‌ها و معابر خط‌الراءس‌ بين 4‌ قلل‌ منطقه‌ است‌ كه‌ افراد محلي‌ آن را به‌ كوهان‌ و گردن‌ شتر شباهت‌ داده‌اند.در سال‌ 1357 با ايجاد تغييراتي‌ در حد و حدود منطقه، كوههاي‌ سفيد كوه‌ بزرگ‌ و كوچك‌ با مساحت‌ 24 هزار هكتار از منطقه‌ اشترانكوه‌ منفك‌ و به‌ صورت‌ مجزا به‌ نام‌ پناهگاه‌ حيات‌ وحش‌ سفيدكوه‌ ازنا قرق‌ و شناخته‌ شد و مابقي‌ امروزه‌ از ارزشمندترين‌ مناطق‌ تحت‌ مديريت‌ سازمان‌ محيط زيست‌ كشور محسوب‌ مي‌شود.پستانداراني چون كل و بز، آهو، قوچ، خرگوش، شغال، روباه، گراز، گرگ، پلنگ، خرس قهوه‌اي و گربه وحشي را می توان از مهمترين گونه‌هاي شناسايي شده اشترانكوه به حساب آورد. گونه‌هاي پرندگان اين منطقه حفاظت شده 195 مورد است که مهمترین آنها می توان به کبک دری، تیهو، شاهین اشاره کرد. همچنين 30 گونه از خزندگان و پنج گونه دوزيست نيز در اين منطقه شناسايي شدند. انوع مارها چون افعي يا گرزه مار نيز در اين منطقه زندگي مي‌كنند.

آلوده کننده های استان لرستان:صنایع-وسایل نقلیه-وسایل گرمازای منازل-گرد وغبار حاصل از رفت و روب خیابان ها-سوزاندن زباله ها-آتش سوزی جنگل ها و مراتع و زمین های کشاورزی.همه ی این عوامل سبب آلودگی هوا به خصوص در شهر های استان می شوند.باید دانست که آلودگی هوا ممکن است تحت تاثیر عوامل دیگری ،از جمله ،موقعیت ها ی جغرافیایی ،ورزش باد و …، کاهش یا افزایش یابد.

آلودگی خاک :زباله ها و شیرابه های ناشی از آن ها یکی از عوامل آلاینده ی خاک و آب در استان لرستان می باشد . دفع زباله ،برای داشتن محیطی سالم ،بسیار اهمیت دارد. از یک طرف افزایش جمعیت و از طرف دیگر در صورت نبود یک برنامه ی منظم برای تخلیه ی اصولی و بهداشتی زباله ، مشکلاتی برای محیط زیست استان فراهم می شود . اگر فرض کنیم که به ازای هر فرد در استان ،روزانه 750 گرم زباله ها ،تولید شود. سالانه 480000 تن زباله تولید خواهد شد؛معلوم است که تخلیه این حجم زباله به برنامه ای وسیع و منظم نیاز است.

زباله ها به سه دسته تقسیم می شوند :

زباله های خانگی – زباله های صنعتی – زباله های زیستی (بیولوژیک)

بیولوژیک : این زباله ها عمدتا به وسیله ی بیمارستانها و آزمایشگاهها تولید می شوند.

عامل اصلی آلوده کننده شهرستان دورود کارخانه سیمان این شهرستان است.

عوامل انسانی مهم ترین عامل تخریب جنگل ها در استان است. اقداماتی چون قطع درختان ،تبدیل ارضی جنگلی به زمین کشاورزی،چرای دام در جنگل ،آتش سوزی، فعالیت های معدنی و بهره برداری غیر اصولی از محصولات فرعی سبب تخریب جنگل شده است.

علاوه بر انسان ،عوامل طبیعی مانند آفت های گیاهی ،سیل،تغییرات آب و هوایی،آتش سوزی حرکات دامنه ای و... نیز در نابودی جنگل ها مؤثرند که البته این عوامل انسانی بی ارتباطی نیستند.

5/23 درصد مساحت استان لرستان را مرتفع تشکیل می دهد.این مراتع نه تنها مهم ترین منبع تولید علوفه جهت نیازهای دامی استان هستند بلکه از نظر حفاظت از منابع و خاک ،کنترل آب های سطحی ،تلطیف هوا،بهبود محیط زیست و تولید محصولات گوناگون و... از اهمیت ویژه ای بر خوردارند. از دیر باز وجود مراتع غنی سبب رونق دامپروری در استان لرستان شده است.

انواع مراتع استان:

1) مراتع ییلاقی : در ارتفاع بالا تر از 1400متر و بیش تر در نواحی اشتران کوه ،سفید کوه و گرین پراکنده شده اند و فصل گرم سال مورد استفاده ی عشایر قرار می گیرند . این مراتع را می توان جزء مراتع خوب استان به حساب آورد . 5 درصد مراتع استان را این نوع تشکیل می دهد.

2) مراتع میان بند : در حد فاصل مراتع ییلاقی و قشلاقی استان واقع شده اند . این مراتع که بیش تر د ر ارتفاع 800تا 1400متری گسترده شده اند قسمت اعظم مراتع استان را تشکیل می دهند . بیشترین فشار وارده از طریق چرای دام بر این مراتع تحمیل می شود.

حدود 15 درصد مراتع استان در دسته ی متوسط قرار می گیرند . و بقیه جزء مراتع ضعیف به حساب می آیند .

3) مراتع قشلاقی : در ارتفاع پایین تر از 800متر واقع شده و در فصل سرد مورد استفاده قرار می گیرند. پوشش گیاهی آن ها، به دلیل چرای بی رویه ،فرصت کافی برای رشد و نمو پیدا نمی کند ؛به همین دلیل،این مرغزارها جزء مراتع فقیر استان محسوب می شوند.

دبیرستان دهخدا تایم2 اولین دبیرستان در ایران است که تمام دانش آموزان آن وبلاگ شخصی دارند